Tsement fabrik wii tii woo hier ketsaycht kept, sin en kroos kwel fon te kliima-warme kolt. Awer etliche fon tiise ferxmutsunge khëne in een nay sort kraft konwerteyert wëre. Tas sals khan fer phaar yoere orer mee sicher kexpaart wëre.
Tas is noch en kexicht in en serie woo ti naye teknolokii un aktsioone noo kukt woo ti kliima ferënerunge xroo mache khëne, sayn impakts xroo mache ore ti kemaynte helfe sich mit en xnël ënerung in te welt um hale.
Aktiwiteete woo kolt xif (CO2) raus pringe, een kewoonlich trekkhaus gas, tuun ti atmosfëre fon te Ëyert uf mache. Ti itee fon CO2 fon te luft raus hoole un se xpaare is net nay. Awer tas is xweyer se mache, haupstsëchlich wën ti layt tas petsaale khëne. En nay sisteem lënkt tas propleem fon te CO2-petaytung in en pisye anerxter aat. Es tuut kemiitlich tas klima-erhërmungs gas in kraftstof um xtele.
Am 15 noofëmper, hon ti forxer fom Instituut fer Teknolokii fon Massachusetts (MIT) in Cambridge sayn ëntxluse in te tsaytung Cell Reports Physical Science puplitsiirt.
Tii sayn nay sisteem is in tswaay teele keteelt. Te eyerste teel is tas ti kolt xif fon te luft in een molekül woo formaat heest, um kewanert wërt, fer kraftstof se mache. Soo wii te kolt oxit, hot te formiat een kolt atom un tswaay atome fon sauerstof, soo wii een atom fon waserstof. Formate hot aach fiile anere elemënte. Ti nay xtuutium hot formiat sals penutst, woo fon natrium orer kalium khomt.
Ti meyerste kraft seele laafe mit waserstof, een flam gas woo piine un preserweerungs tanke praucht fer se transportiire. Awer, ti kraft seele khëne aach mit formaat laafe. Format hot en enerjii inhalt woo mit waserstof ferklaycht kewe khan, soo wii Li Ju, en materiaal sientist woo ti entwiklung fom nay sisteem kefiert hot, saat. Format hot welche foerxtëlunge iwer waserstof, hot Li Ju ketsaycht. Es is sicherer un praucht khee hooch preserweerung.
Ti forxer fon te MIT hon een kraft seel kemacht fer formaat se proope, woo se fon kolt xif produtsiire. Ëyerst, hon se tas sals mit waser fermixt. Tan, waar tas mixe in een kraftstof kexmis këp. In te kraft seel, hot te format eletroone in een kemixe reaktsioon aus keprung. Tiise eletroone sin fon te neekste eletroone fon te kraft xtel pis ti positiiwe eletroone kang, un hon een eletroon xrit komplët kemacht. Tiise fliisiche eletroone — een ëlektrix stroom — waare 200 xtune lang in te xpringe.
Zhen Zhang, een materiaal sientist woo mit Li im MIT xaft, is optimistix tas sayn team ti nay teknolokii in een yoerhunert skaliire khan.
Ti forxungs krupe fon te MIT hon een kemiitlich methote penutst fer te kolt xif in een xlisel ingrëdiënt fer ti protuktsioon fon kraftstof um se xtele. Ëyerst, hon se tas in een hooch alkalix lësung aus kextëlt. Tii hon natrium hydroksiid (NaOH) raus kesuucht, woo alte tsayte wii lëyer kenënt wërt. Tas pringt en kemixe reaktsioon aus woo natrium bikarbonaat (NaHCO3) produtsiert, woo mee wii soda pekhant is.
Tan, hon se ti kraft aan kefang. Te ëlektrixe stroom hot en nay kemixe reaktsioon aus keproch woo yeete atoom fon te sauerstof in te xwayn molekül ferprayt hot, un soo, hot te natrium formaat (NaCHO2) hiner kelos. Tii hon sayn sisteem neekst al ti kolt in te CO2 — mee wii 96 prosent — in tiise sals konwerteyert.
Ti enerxii woo neetich is fer tas sauerstof raus hoole, wërt in te kemiitlich ferpintunge fon te formaat kexpaart. Te professor Li hot ketsaycht tas te formaat khan tiise enerxii fer phaar yoere xpaare oone ti potensial enerxii ferliire. Tan, tuut se ëlektrisiteet produtsiire wën se torich een kraft seel keet. Wën ti ëlektrisiteet woo penutst wërt fer formaat se protutseere, fon te sun, wint ore waser ëlektrisiteet khomt, wërt ti ëlektrisiteet woo fon te kraft seel kemacht kept, en sauwer enerjii kwel sin.
Fer ti nay teknoloxii uf paue, hot Lee kesaat tas “mer mise rayche xeolookixe resourse fon lëyer fine.” Tee hot een sort xteen xtutiirt woo alkalixe basalt (AL-kuh-lye buh-SALT) kenënt kep waar. Wën se mit waser fermixt wëre, tuun tiise xteen sich in lëyer ënere.
Farzan Kazemifar is een ingenieur in te San Jose Staat Uniwersiteet in Kalifornien. Sayn forxunge tuun sich hale aan te xpanung fon kolt xif in unerxiitliche sals formatsioone. Ti kolt xif fon te luft raus hoole is imer xwiirich kep un is tesweche teyer, saat er. Soo, is es rentabel CO2 in penutsliche protukte wii format konwerteyere. Ti khoste fom protukt khëne ti khoste fon te protuktsioon kompenseere.
Es kept fiil forxunge kemacht iwer wii ti kolt xif fon te luft se fange. Tsum payxpiil, een krup fon sientiste fon te Uniwersiteet fon Lehigh hot friier een aner aat kexprooch fer ti kolt xif fon te luft filtere un tas in soda um se xtele. Anere forxungs krupe tuun CO2 in spetsiaale xteen xpaare, un tuun tas in solide kolt transformeere woo tan in ethanol, en alkohool kraftstof, ferprayt kewe khan. Ti meyerxte fon tëne proyekte sin kleene un hon noch net en important impak kriit uf ti reduktsioon fon te hooche niwele fon kolt xif in te luft.
Tas pilt tsaycht een haus woo mit kolt xtorem xaft. Tas aparat woo hier ketsaycht kept, tuut te kolt xif (ti moleküle in te roote un wayse xpuure) in een sals woo format heest (ti xwayne, roote, wayse un xwarte xpuure) um se xtele. Tas sals khan tan in een kraft seel penutst wëre fer ëlektrisiteet se mache.
Kazemifar saat tas unser pëste optsioon is “ti emisiioon fon te trekkhaus gases eyerst xmayse.” Een aat fer tas se mache is ti fosile khëler mit erneerungs mitel wii wint orer sun ersetse. Tas is een teel fon een iwerxrit woo ti sientiste “dekarbonisatsioon” nëne. Awer tee hot noch kesaat tas ti kliima ferënerunge xteere, en multi-fasetixe aanxtrëngung ferlange. Tiise nay teknolokii is neetich fer ti karbon in te plets woo xwiirich sin fer ti karbon se entfëre, hot er kesaat. Tsaych ti xteen fabrike un ti tsement fabrike, fer tswaay payxpiile se nëne.
Tas MIT-team siit aach nutse wën se sayn nay teknolokii mit te sun un wint kraft kombineere. Tratitsionaale baterias sin kemacht kep fer enerxii fer woche in te selwich tsayt se xpaare. Fer tas somer sun licht in te winter orer mee tsayt hale, praucht een aner aat. “Mit formaat fuel”, saat Lee, tuust tuu net mee pis soo kaar saisonal xpaare. “Es khënt jeneratsioone sin.”
Es khan sin tas es net wii kolt funkelt, awer “ich khan 200 toone... fon formaat fer mayn khiner un meetche hiner lose”, hot Lee kesaat, “wii een erlaupnis.”
Alkalix: En adjetiif woo en kemiitlich substans pexraypt woo hydroksiid ioone (OH-) in te lësung formt. Tiise lësung is aach alkalixe (im keeche teel fon te asiatixe) un hon en pH kreeser wii 7.
Aquifer: Een xteen formatsioon woo in kontitsioon is fer waser reserwoore uner te ëyert hale. Te term kept aach fer ti unerxiitliche xprooche penutst.
Basalt: Een xwarts vulkaanix xteen woo normalerwayse aarich ticht is (wën net een vulkaanix ausxprechung kroose taxe fon gas in tëm kelos hot).
ferpintung: (in te kemii) een halpe permanënt ferpintung tswixich atome (orer krupe fon atome) in een molekül. Es is fon atrësiv krafte tswixich ti teelnemer atome kemacht kep. Wën ti xpiichle kemacht këp sin, tuun ti atome wii een eenheet funtsioniire. Fer ti atome fon te atome se xpaare, mus enerxii in te form fon hits orer anere xtraale fer ti moleküle keprung wëre.
Kool: Een kemiitlich elemënt woo ti fiisixe basis fon ale leepe uf te Ëyert is. Kool eksistiirt fray in te form fon grafit un diamant. Es is en important komponënt fon te kolt, kalksteen un petroleum, un is in kontitsioon fer kemiitlich selepst-assosiatsioon mache, fer en kroos ferxiitne moleküle fon kemixet, biolookixe un komersiaale weyert se forme. (In te klima forxunge) Te term kolt is manich mool penutst kep fer ti potensial impak woo en aktsioon, protukt, politik ore protses uf ti lang tsayt erhërung fon te atmosfera hon khan.
Koolstof: (orer CO2) is een farwich, kexmaklose gas woo fon ale tiere kemacht kept, wën te sauerstof woo se atme, mit tëm kolt-richtich ese woo se ëse, reactsioone macht. Koolstof is aach raus kang wën ti organixe materiaale, tepay fosile khërner wii ëyert ore natierliche gas, ferprënt wëre. Koolstof is en trekkhaus gas woo ti hits in te atmosfëre fon te Ëyert traan hale tuut. Ti planse tuun te kolt xif torich ti fotosintesis in sauerstof transformeere un penutse tiise protses fer sayn aychne ësmitel mache.
Tsement: Een xteen woo penutst wërt fer tswaay materiaale tsusamer hale, woo macht tas tii sich ferxtërke in een fest, orer een tik kleem woo penutst wërt fer tswaay materiaale tsusamer hale. (Konstruktsioon) Een fine kexnitne materiaal woo penutst wërt fer sant orer xteen tsusamer se xmayse fer beton se mache. Tsement is normalerweise als pulver kemacht. Awer, wën se naas këpt, tuut se sich in een xlam ënere woo sich ferxtërekt wën se troknt.
Chemixe: Een substans woo fon tswaay orer mee atome kemacht kep is, woo in een fest proportsioon un struktur kombiniirt kep is. Tsum payxpiil, waser is een kemiitlich substans woo fon tswaay atome fon waserstof kemacht kep is, woo mit een atoom fon sauerstof ferpun sin. Siin kemixe formule is H2O. “Kheemixe” khan aach wii een adjetiif penutst wëre fer ti propleeme fon een substans se pexraype woo fon unerxiitliche reaktsioone tswixich unerxiitliche ferpintunge khomt.
Chemixe ferpintunge: Een kraft woo ti atome aan nëme tuut, woo xtarek kenuuch is fer ti ferpintunge elemënte wii een eenheet funtsioniire. Ëtliche atrës sin xwach, anere sin xtarek. Al ti xpiichle xteen foer wii ti atome ferklayche torich ti eletroone se teele (orer fersuuche se teele).
Chemixe reaktsioon: een protses woo ti moleküle orer ti strukture fon een substans ënere tuut, anxtat ti ënerung fon te fiisixe forme (woo fon een solide tsu gas sin).
Chemie: ti xprooch fon te wisenxaft woo ti kompozitsioon, struktur, propleeme un interaktsioone fon te substanse xtuteert. Ti sientiste penutse tiise khëntnis fer unkeweenliche substanse xtutiire, fer nutsliche substanse in kroose numer reprotutseere, orer fer naye nutsliche substanse se entwerfe un se mache. (fon kemixe ferpintunge) Ti kemii petayt aach ti formule fon een ferpintung, ti methoote woo se penutse fer se mache, orer etliche fon sayn propleeme. Ti layt woo in tiise aarwayt xafe, sin kemiister kenënt. (in te sosiaale siënse) ti apiliteet fon te layt fer mitsamer xafe, sich kuut ferxteen un sich fraye mit eene te anere.
Klima ënerung: En important, lang tsayt ënerung im klima fon te Eyert. Tas khan natiirlich pasiire orer wii een resultaat fon mënxliche aktiwiteete, tepay tas ferprayte fon fosile khërner un ti walt uf mache.
Dekarbonisatsioon: referëns fer ti intensiif iwertragung fon te ferxwinerung fon te teknolokii, aktiwiteete un enerjii kweele woo ti atmosfera aus xtraale, wii ti atmosfera, woo ti atmosfera aus xtraale. Tas opjektiif is ti kans numer fon te karbon gases woo ti klima ferënerung mit mache, se xmayse.
Elektrisiteet: Te flus fon te elektrisiteet, woo meechlich is fon te xpanung fon te neekste layt woo ti eletroone heete, khomt.
Elektroon: een negatiif layt woo normalmënt ti auswënich rechioon fon een atoom rom xpiirt; es is aach te trayner fon te ëlektrisiteet in solide.
Ingenieur: Yemant woo ti siëns un ti matematix penutst fer propleeme se lëye. Wën tas wort ingenieur wii een wort penutst wërt, petayt tas een aparat, materiaal orer protses ëntxlise fer een propleem orer een neetichkheet woo net erfiilt kep is, se lëye.
Ethanol: En alkohool, woo aach etil alkohool kenënt kept, woo ti basis is fer alkohool ketrënke wii bier, wayn un spiritus. Es kept aach penutst als soltaat un kraftmitel (tsum payxpiil, oft mit bensin kemikst).
Filter: (n.) Etwas woo etliche materiaale lose un anere lose, tepay sayn kroosheet orer anere karakteristike. (v.) Te protses fon raus suuche fon ëtliche substanse woo sich aan te propleeme hale, wii ti kroosheet, ti tichtheet, ti laytung, usw. (in te fisik) En xpits puuch, plats ore xpits puuch fon en substans woo licht ore anere xtraale uf nëmt ore selektiif ferhëngert tas etliche fon sayn komponënte net paseere.
Format: Een alte wort fer salse orer estere fon form, een oksiit form fon een fet. (Een ester is en kolt-basiert ferpintung woo kemacht kept torich ti ersetsung fon te waserstof atome fon ëtliche asiate mit ëtliche sorte organixe krupe. Fiile fet un ëse sin natierlich estere fon fet asiate.)
Fosil kraft: Yeete kraft, wii kolt, petroleum (krupe) orer natiirlich gas, woo iwer milioone yoere in te Ëyert kemacht kep is, fon te ferxwinende reste fon te bakterie, planse orer tiere.
Kraftstof: Yeete substans woo enerxii torich een kontroliirt kemiitlich orer nuklear reaktsioon raus pringt. Fosiile kraftmitel (kool, natierlich gas un ëyert) sin kewoonliche kraftmitel woo enerxii torich kemixete reaktsioone aus lëye wën se ferhiert kewe (normaalwayse pis an te ferpintungs phunkt).
Kraftstof: Een aparat woo kemiitlich enerxii in elektrixe enerxii um kewanert. Ti haupste kraftmitel sin waserstof, woo te eensiche neekste protukt fon tëm is waser damp.
Keolokii: En adjetiif woo ales pexraypt woo mit te fiisixe strukture fon te Eyert se tuun hot, sayn materiaale, kexichte un ti protsese woo too truf paseere. Ti layt woo in tiise aarwayt xafe, sin xeolooke kenënt.
Welt erhërung: En xrit noo xrit ferkreeserung fon te kans temperatuur fon te Ëyert, weeche tëm trekkhaus efekt. Te efekt kept fon te ferkreesung fon te niwele fon kolt, klorofluorokarbon un anere gases in te luft, woo fiile fon tëne fon te mënxliche aktiwiteete raus kexmis wëre.
Waserstof: Tas lëtste elemënt im uniwërsum. Als gas, is tee farwich, oone kexmak un ekstra flamlich. Es is een teel fon fiile kraftmitel, fet un ti kemiitlichkheete woo tas leepëntiche tiskusioon mache. Es kept een protoon (te kern) un een eletroon woo um tëm rom xpringt.
Innovatsioon: (v. innovação; adj. innovação) En aanpasung ore ferpëserung fon en eksistent idee, protses ore protukt fer tas nay, kluucher, efisiënter ore nutslicher mache.
Lye: Te alte naame fon te natrium hydroksiid (NaOH) lose. Ti lëyer wërt oft mools mit planse ële orer tiere fet un anere ingrëdiënte fermixt fer xtok seepe mache.
Materiaale Wërterbuuch: Een forxer woo ti relatsioon tswixich ti atoom un ti molekulaare struktur fon een materiaal un sayn kanse propleeme xtuteert. Ti materiaale sientiste khëne naye materiaale entwikle orer ti eksistiirente materiaale analysiire. Wën mer ti kanse kwaliteete fon een materiaal analysiire, wii ti tichtkheet, ti kraft un ti xmeltung, khan tas ti ingenieere un anere forxer helfe ti pëste materiaale raus suuche fer naye applicatsioone.
Moleküle: Een krup fon elektrixe atome woo ti kleenste meechlichkheete fon een kemiitlich ferpintung representiirt. Ti moleküle khëne fon een sort atoom orer fon unerxiitliche sorte atome kemacht wëre. Tsum payxpiil, te sauerstof in te luft is fon tswaay sauerstof atome (O2) kemacht kep, un tas waser is fon tswaay atome fon waserstof un een atome fon sauerstof (H2O) kemacht kep.
Ferxmutsung: Een substans woo etwas ferxpot, wii luft, waser, mënxe orer ësmitel. Ëtliche ferxmutsunge sin kemiitlichkheete, wii pestitsiide. Anere ferxmutsunge khëne ti xtralung sin, tepay ti xroo hits orer tas licht. Soo kaar unkrute un anere inwanerer sorte khëne als en form fon biofouling aan kesiin wëre.
Potent: Een adjetiif woo etwas petayt woo aarich xtarek orer kraftich is (wii een kexwister, een gift, een medisiin orer een asiat).
Erneerungs mitel: Een adjetiif woo sich aan een resourse hale tuut woo imer noch penutst wërt (wii waser, krënse, sun licht un wint). Tas kontrasteert mit te net-erneerungs resourse, woo en limiteyert aanforterung hon un woo effektiif aus keproch kewe khëne. Ti net-erneerungs mitel sin ti ëyert (un anere fosile khërner) ore relatiif seltne elemënte un mineraale.